Παρασκευή 16 Δεκεμβρίου 2011

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΕΦΥΓΕ Ο ΘΡΑΞ ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ

Γεννήθηκε στον Πύργο (Μπουργκάς) της Βουλγαρίας το 1884[1], όπου βίωσε το κλίμα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Το επίθετό του, αν όχι καλλιτεχνικό δηλώνει καταγωγή από τη Βάρνα όπου έμεναν πολλοί Έλληνες. (Το επίθετο του πατέρα του ήταν Μπουμπούς.) Το 1898 τέλειωσε το Ελληνικό Σχολείο και συνέχισε την εκπαίδευσή του στα Ζαρίφεια διδασκαλεία της Φιλιππούπολης και έπειτα με την υποστήριξη του Μητροπολίτη Αγχιάλου ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει Φιλολογία όπου και πήρε μέρος στη διαμάχη για το Γλωσσικό Ζήτημα ως υποστηρικτής των δημοτικιστών. Το 1907 συμμετείχε στην ίδρυση του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, το οποίο κυκλοφόρησε δέκα τεύχη. Το 1908 πήρε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και άρχισε να εργάζεται στην εκπαίδευση στην αρχή στο ελληνικό διδασκαλείο του Πύργου (Μπουργκάς) σε ηλικία δεκαοχτώ ετών και στη συνέχεια στην Ελλάδα (στην Αμαλιάδα) και μεταξύ άλλων στην Ανωτάτη Παιδαγωγική Ακαδημία Αθηνών. Διετέλεσε για πολλά χρόνια καθηγητής μέσης εκπαίδευσης ενώ εργάστηκε για βιοποριστικούς λόγους και ως δημοσιογράφος. Από το 1910 άρχισε να ασχολείται με τη λογοτεχνική μετάφραση και ως το 1916 ολοκλήρωσε τους Ηρακλείδες του Ευριπίδη, τον Αίαντα του Σοφοκλή, τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα και τον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου του Φλωμπέρ. Μετά το δεύτερο Βαλκανικό Πόλεμο, στον οποίο πήρε μέρος, φοίτησε στο Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης του Γληνού.
Το 1919 πήγε στο Παρίσι με υποτροφία και παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας, φιλολογίας, κοινωνιολογίας και αισθητικής. Τότε προσχώρησε στον μαρξισμό και τον διαλεκτικό υλισμό και αναθεώρησε τις προηγούμενες απόψεις του για την ποίηση, τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Καρπός αυτής της στροφής στάθηκε το ποίημα Προσκυνητής. Το καλοκαίρι του 1921 έγραψε στην Αίγινα Το Φως που καίει, που εξέδωσε ένα χρόνο αργότερα στην Αλεξάνδρεια με το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας. Το 1922 δημοσίευσε επίσης τους Μοιραίους στο περιοδικό Νεολαία και τη Λευτεριά στο περιοδικό Μούσα. Το 1924 δίδαξε νεοελληνική λογοτεχνία στην Παιδαγωγική Ακαδημία υπό τη διεύθυνση του Γληνού. Το 1926 παύτηκε από τη θέση του ως καθηγητή της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, με αφορμή ένα δημοσίευμα της Εστίας που δημοσίευσε ένα απόσπασμα από Το φως που καίει. Ο Βάρναλης στράφηκε στη δημοσιογραφία και έφυγε για τη Γαλλία ως ανταποκριτής της Προόδου. Το 1927 τύπωσε τους Σκλάβους Πολιορκημένους. Το 1929 παντρεύτηκε την ποιήτρια Δώρα Μοάτσου. Το 1932 εξέδωσε την Αληθινή απολογία του Σωκράτη. Το 1935 πήρε μέρος ως αντιπρόσωπος των Ελλήνων συγγραφέων στο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων στη Μόσχα και μετά εξορίστηκε στη Μυτιλήνη και τον Άγιο Ευστράτιο. Στην Κατοχή έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ως μέλος του ΕΑΜ[2]. Tο 1956 τιμήθηκε από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και το 1959 τιμήθηκε με το βραβείο Λένιν. Είχαν προηγηθεί μεταξύ άλλων εκδόσεις των έργων του Ζωντανοί άνθρωποι, Το Ημερολόγιο της Πηνελόπης, Ποιητικά, Διχτάτορες, Αισθητικά- Κριτικά (δύο τόμοι). Το 1965 εκδόθηκε η τελευταία ποιητική συλλογή του με τίτλο Ελεύθερος κόσμος και το 1972 το θεατρικό έργο Άτταλος ο Γ΄. Υπήρξε συνεργάτης σε πολλά περιοδικά και εγκυκλοπαίδειες μεταξύ των οποίων και στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. Πέθανε στις 16 Δεκεμβρίου 1974.


 

Ἡ μπαλάντα τοῦ κυρ-Μέντιου

Δὲ λυγᾶνε τὰ ξεράδια
καὶ πονᾶνε τὰ ρημάδια!
Κούτσα μία καὶ κούτσα δυὸ
τῆς ζωῆς τὸ ρημαδιό!
Μεροδούλι, ξενοδούλι!
Δέρναν οὗλοι: ἀφέντες, δοῦλοι,
οὗλοι: δοῦλοι, ἀφεντικὸ
καὶ μ᾿ ἀφήναν νηστικό.
Τὰ παιδιά, τὰ καλοπαίδια,
παραβγαίνανε στὴν παίδεια
μὲ κοτρόνια στὰ ψαχνά,
φοῦχτες μῦγα στ᾿ ἀχαμνά!
Ἀνωχώρι, Κατωχώρι,
ἀνηφόρι, κατηφόρι,
καὶ μὲ κάμα καὶ βροχή,
ὥσπου μοῦ ῾βγαινε ἡ ψυχή.
Εἴκοσι χρονῶ γομάρι
σήκωσα ὅλο τὸ νταμάρι
κι᾿ ἔχτισα, στὴν ἐμπασιὰ
τοῦ χωριοῦ, τὴν ἐκκλησιά.
Καὶ ζευγάρι μὲ τὸ βόδι
(ἄλλο μπόι κι᾿ ἄλλο πόδι)
ὄργωνα στὰ ρέματα
τ᾿ ἀφεντὸς τὰ στρέμματα.
Καὶ στὸν πόλεμ᾿ «ὅλα γιὰ ὅλα»
κουβαλοῦσα πολυβόλα
νὰ σκοτώνωνται οἱ λαοὶ
γιὰ τ᾿ ἀφέντη τὸ φαΐ.
Καὶ γι᾿ αὐτόνε τὸν ἐρίφη
ἐκουβάλησα τὴ νύφη
καὶ τὴν προῖκα της βουνό,
τὴν τιμή της οὐρανό!
Ἀλλὰ ἐμένα σὲ μία σφήνα
μ᾿ ἔδεναν τὸ Μάη τὸ μήνα
στὸ χωράφι τὸ γυμνὸ
νὰ γκαρίζω, νὰ θρηνῶ.
Κι᾿ ὁ παπὰς μὲ τὴν κοιλιά του
μ᾿ ἔπαιρνε γιὰ τὴ δουλειά του
καὶ μοῦ μίλαε κουνιστός:
«Σὲ καβάλησε ὁ Χριστός!
Δούλευε γιὰ νὰ στουμπώσει
ὅλ᾿ ἡ Χώρα κι᾿ οἱ καμπόσοι.
Μὴ ρωτᾷς τὸ πῶς καὶ τί,
νὰ ζητᾷς τὴν ἀρετή!
-Δὲ βαστάω! Θὰ πέσω κάπου!
-Ντράπου! Τὶς προγόνοι ντράπου!
-Ἀντραλίζομαι!... Πεινῶ!...
-Σούτ! θὰ φᾶς στὸν οὐρανό!»
Κι᾿ ἔλεα: ὅταν μίαν ἡμέρα
παρασφίξουνε τὰ γέρα,
θὰ ξεκουραστῶ κι᾿ ἐγώ,
τοῦ θεοῦ τ᾿ ἀβασταγό!
Κι᾿ ὅταν ἕνα καλὸ βράδυ
θὰ τελειώσει μου τὸ λάδι
κι᾿ ἀμολήσω τὴν πνοὴ
(ἕνα ποὺφ εἶν᾿ ἡ ζωή),
Ἡ ψυχή μου θὲ νὰ δράμῃ
στὴ ζεστὴ ἀγκαλιὰ τ᾿ Ἀβράμη,
τ᾿ ἄσπρα, τ᾿ ἀχερένια του
νὰ φιλάει τὰ γένια του!
Γέρασα κι᾿ ὡς δὲ φελοῦσα
κι᾿ ἀχαΐρευτος κυλοῦσα,
μὲ πετάξανε μακριὰ
νὰ μὲ φᾶνε τὰ θεριά.
Κωλοσούρθηκα καὶ βρίσκω
στὴ σπηλιὰ τὸν Ἅη-Φραγκίσκο:
«Χαῖρε φῶς ἀληθινὸν
καὶ προστάτη τῶν κτηνῶν!
Σῶσε τὸ γέρο κυρ Μέντη
ἀπ᾿ τὴν ἀδικιὰ τ᾿ ἀφέντη,
σὺ ποὺ δίδαξες ἀρνὶ
τὸν κυρ λύκο νὰ γενῇ!
Τὸ σκληρὸν ἀφέντη κᾶνε
ἀπὸ λύκο ἄνθρωπο κᾶνε!...»
Μὰ μὲ τὴν κουβέντα αὐτὴ
πόρτα μοῦ ῾κλεισε κι᾿ αὐτί.
Τότενες τὸ μαῦρο φίδι
τὸ διπλό του τὸ γλωσσίδι
πίσω ἀπὸ τὴν ἀστοιβιὰ
βγάζει καὶ κουνάει μὲ βιά:
«Φῶς ζητᾶνε τὰ χαϊβάνια
κι᾿ οἱ ραγιάδες ἀπ᾿ τὰ οὐράνια,
μὰ θεοὶ κι᾿ ὀξαποδῶ
κεῖ δὲν εἶναι παρὰ δῶ.
Ἂν τὸ δίκιο θές, καλέ μου,
μὲ τὸ δίκιο τοῦ πολέμου
θὰ τὸ βρῇς. Ὅπου ποθεῖ
λευτεριά, παίρνει σπαθί.
Μὴ χτυπᾷς τὸν ἀδερφό σου-
τὸν ἀφέντη τὸν κουφό σου!
Καὶ στὸν ἵδρο τὸ δικὸ
γίνε σὺ τ᾿ ἀφεντικό.
Χάιντε θῦμα, χάιντε ψώνιο
χάιντε Σύμβολον αἰώνιο!
Ἂν ξυπνήσεις, μονομιᾶς
θά ῾ρτη ἀνάποδα ὁ ντουνιᾶς.
Κοίτα! Οἱ ἄλλοι ἔχουν κινήσει
κι᾿ ἔχ᾿ ἡ πλάση κοκκινήσει
κι᾿ ἄλλος ἥλιος ἔχει βγῇ
σ᾿ ἄλλη θάλασσ᾿, ἄλλη γῆς».
 

Πρωτοχρονιάτικο

Σαράντα σβέρκοι βωδινοὶ μὲ λαδωμένες μποῦκλες
σκεμπέδες, σταβροθόλωτοι καὶ βρώμιες ποδαροῦκλες
ξετσίπωτοι, ἀκαμάτηδες, τσιμπούρια καὶ κορέοι
ντυμένοι στὰ μαλάματα κ᾿ ἐπίσημοι κι ὡραῖοι.
Σαράντα λύκοι μὲ προβιὰ (γι᾿ αὐτοὺς χτυπᾷ ἡ καμπάνα)
καθένας γουρουνόπουλο, καθένας νταμιτζάνα!
Κι ἀπὲ ρεβάμενοι βαθιὰ ξαπλώσανε στὸ τζάκι,
κι ἀβάσταγες ἐνιώσανε φαγοῦρες στὸ μπατζάκι.
Ὄξ᾿ ὁ κοσμάκης φώναζε: «Πεινᾶμε τέτοιες μέρες»
γερόντοι καὶ γερόντισσες, παιδάκια καὶ μητέρες
κ᾿ οἱ τῶν ἐπίγειων ἀγαθῶν σφιχτοὶ νοικοκυρέοι
ἀνοῖξαν τὰ παράθυρα καὶ κράξαν: «Εἶστε ἀθέοι».

9 σχόλια:

  1. ΒΛΑΚΑΣ ΕΙΣΑΙ ΕΣΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΤΥΧΕ ΠΟΤΕ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΠΟΛΥΠΑΘΟ ΤΟΠΟ.....ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΩ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΠΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ....ΑΛΛΑ ΣΕ ΡΩΤΑΩ: ΕΙΣΑΙ ΕΛΛΗΝΑΣ ΕΣΥ ΠΟΥ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΣ; ΚΟΙΜΑΣΑΙ ΗΣΥΧΟΣ; ΛΙΓΗ ΤΣΙΠΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΟΥ; ΕΧΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΑ; ΞΕΡΕΙΣ ΤΙ ΛΕΣ; Ν Τ Ρ Ο Π Η Σ Ο Υ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΜΟΥ 12,25 ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΕ ΣΤΟΝ 11,45 ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ...ΟΣΟ ΓΙ ΑΥΤΟ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑΤΙ ΜΟΝΟ Ο ΔΟΥΕΙΟΣ ΟΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΖΕΙ ΤΕΤΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΡΑΤΑΕΙ ΚΑΛΑ...ΜΠΡΑΒΟ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΑ ΥΓΙΗ ΜΥΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ ΤΑ ΣΑΠΙΑ ΓΡΑΦΟΥΝ ΚΑΙ ΓΚΡΙΚΛΙΣ!!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. giannaki pali edo? se epiasa.
    tora ypografeis san takis...bre loygkra?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. kal;a eseis oi draminoi pontioi eiste poli mizeroi kai arrostoi

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. ειδικα οταν εχουν να κανουν sex και περιμενουν με κουστουμακι απο μηνες, να παρει ο Αντωνακης την κυβερνηση, μπας και αρπαξουν κανενα μαυρο φραγκακι οπως παλια.ΚΟΥΦΑΛΙΤΣΕΕΕΕΕΕΕΕΕΣΣΣΣ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. ΧΑΦΙΕ ΓΙΑΤΙ ΤΟΣΟ ΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΡΑΜΙΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΠΟΝΤΙΟΥΣ?
    ΜΗΠΩΣ ΟΤΑΝ ΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΙΧΕΣ ΚΑΜΙΑ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΗ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΠΟ ΔΑΥΤΟΥΣ???

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. ΤΙ ΝΑ ΠΩ....ΣΑΣ ΕΠΙΑΣΕ ΤΟ ΠΙΣΟΓΛΕΝΤΙΚΟ ΣΑΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΈΤΕ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΤΕ...ΜΑΛΛΟΝ ΣΑΣ ΑΡΕΣΕΙ ΠΟΛΥ..Ε; ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΕΧΟΥΝ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΡΕ; ΕΜΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΚΡΙΝΟΥΜΕ ΜΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΟΡΕΞΗ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ΕΣΑΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΑΣ...ΤΟ BLOG ΕΙΝΑΙ ΑΝΟΙΧΤΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΑΛΛΑ ΜΗΝ ΔΕΙΧΝΕΤΕ ΟΛΟΦΑΝΕΡΑ ΤΟ ΠΙΟΝ ΣΑΣ!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΠΑΡΑΚΑΛΩ.
    ΓΡΑΨΤΕ ΚΑΤΙ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΒΑΡΝΑΛΗ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή